Azı dişlerinin çiğneme yüzeyleri, fissür adı verilen derin oluk ve girintilerle kaplıdır; bu bölgeler yiyecek artıklarının ve bakterilerin kolayca birikebildiği, fırça kıllarının ise çoğu zaman ulaşamadığı alanlardır. Fissür örtücü, bu riskli yüzeyleri akışkan bir dolgu materyaliyle örterek çürük oluşumunu önlemeyi amaçlar. Doç. Dr. Sezin Özer uygulamayı diş kesimi yapmadan, genellikle tek seansta tamamlar.
Fissür örtücü nedir ve neden gereklidir?
Azı dişlerinin çiğneme yüzeyi, minik vadiler ve tepelerden oluşan girintili çıkıntılı bir yapıya sahiptir. Fissür denilen bu derin yarıklar, bakteri ve besin artıklarının yerleşmesi için ideal bir ortam oluşturur; çocuklarda çürüklerin önemli bir bölümü de tam bu bölgelerden başlar.
Fissür örtücü, bu olukları ince ve akışkan bir koruyucu tabakayla doldurarak yüzeyi fırçalanabilir, temizlenebilir hale getirir. Bilimsel çalışmalar, fissür örtücülerin kalıcı azı dişlerinde çürük oluşumunu önemli ölçüde azalttığını göstermektedir. Üstelik henüz başlangıç aşamasındaki (beyaz nokta lezyonu) bir çürüğün üzerine uygulandığında, ilerlemesini durdurma potansiyeline de sahiptir.
Ne zaman uygulanmalıdır?
İdeal zamanlama, dişlerin sürmesini takip eden erken dönemdir; yani çürük henüz başlamadan önce. Bu, ilk kalıcı azı dişleri için genellikle 6 yaş, ikinci kalıcı azı dişleri için 12 yaş civarına denk gelir.
Karar her çocuk için ayrı verilir: Doç. Dr. Sezin Özer, dişin sürme durumunu, olukların derinliğini ve çocuğun çürük risk düzeyini birlikte değerlendirir. Yüksek çürük riski taşıyan çocuklarda, derin oluklu süt azı dişlerine de fissür örtücü uygulanması gündeme gelebilir.
Hangi materyaller kullanılır?
Fissür örtücülerde iki ana materyal grubu vardır. Rezin bazlı örtücüler dişe daha uzun süre tutunur; ancak uygulama sırasında yüzeyin kusursuz biçimde kuru tutulmasını gerektirir. Cam iyonomer bazlı örtücüler ise neme karşı daha toleranslıdır ve flor salınımı yaparak ek bir koruma katkısı sunar.
Hangi materyalin seçileceğine; dişin sürme durumu, tükürük kontrolünün sağlanabilmesi ve çocuğun seanstaki uyumu göz önünde bulundurularak karar verilir. Amaç, her çocukta en öngörülebilir sonucu verecek seçeneği kullanmaktır.
Uygulama çocuğu zorlar mı?
Fissür örtücü, çocuk diş hekimliğindeki en konforlu işlemlerden biridir: diş kesimi yapılmaz, çoğu durumda anesteziye gerek duyulmaz ve uygulama diş başına birkaç dakika sürer. Bu yönüyle, ilk kez işlem deneyimleyecek çocuklar için de nazik bir başlangıçtır.
Doç. Dr. Sezin Özer, seans boyunca anlat-göster-uygula yaklaşımıyla ilerler; çocuk her adımı önce görür, sonra deneyimler. Böylece uygulama yalnızca dişi korumakla kalmaz, çocuğun diş hekimi koltuğuyla kurduğu güven ilişkisini de pekiştirir.
Fissür örtücünün ömrü ve takibi
Fissür örtücüler çiğneme kuvvetlerine maruz kaldığı için zamanla aşınabilir veya kısmen kopabilir. Bu nedenle düzenli kontrollerde örtücünün bütünlüğü izlenir; eksilen bölgeler kısa bir seansla tamamlanabilir.
Unutulmaması gereken nokta, fissür örtücünün yalnızca çiğneme yüzeyini koruduğudur. Dişlerin ara yüzeyleri için günlük fırçalama, diş ipi kullanımı ve gerekli görülen flor uygulamaları koruyucu programın vazgeçilmez parçaları olmaya devam eder.
Tedavi adım adım
Muayene ve değerlendirme
Azı dişlerinin sürme durumu ve olukların derinliği incelenir; çocuğun çürük risk düzeyiyle birlikte uygulanacak dişlere karar verilir.
Yüzey temizliği ve izolasyon
Dişin çiğneme yüzeyi temizlenir ve materyalin tutunabilmesi için bölge tükürükten yalıtılır.
Örtücünün uygulanması
Akışkan materyal olukların içine yerleştirilir ve özel bir ışıkla sertleştirilir; diş kesimi yapılmaz.
Kapanış kontrolü
Çocuğun ısırması kontrol edilir, gerekiyorsa yüzeyde ince düzeltmeler yapılır; işlem aynı seansta tamamlanır.
Düzenli takip
Kontrol randevularında örtücünün bütünlüğü izlenir; aşınan veya eksilen bölgeler gerektiğinde yenilenir.
