Diş eti çekilmesi; dişlerin olduğundan uzun görünmesine, açığa çıkan kök yüzeylerinde hassasiyete ve çürük riskinde artışa yol açan yaygın bir sorundur. Çoğu zaman ilerlemiş diş eti hastalığının (periodontitis) bir sonucudur ve sinsi ilerlediği için fark edildiğinde doku kaybı başlamış olabilir. Kliniğimizde çekilmenin nedeni periodontoloji uzmanımız tarafından belirlenir; tedavi, hastalığın kontrolünden gerektiğinde diş eti nakline uzanan bir planla yürütülür.
Diş eti çekilmesi neden olur?
En sık neden, tedavi edilmeyen diş eti iltihabının ilerlemesidir. Bakteri plağı diş eti çizgisinin altına ilerlediğinde, vücudun iltihabi yanıtı dişi destekleyen lifleri ve kemik dokusunu yıkmaya başlar; destek dokular eridikçe diş eti kök yüzeyinden uzaklaşır ve çekilme gözle görülür hale gelir.
Bunun yanında hatalı ve sert fırçalama alışkanlığı, diş sıkma, uyumsuz restorasyonlar ve ince diş eti yapısı gibi kişisel etkenler ile hamilelik, ergenlik gibi hormonal dönemler de diş eti dokusunu etkileyebilir. Doğru tedavi planı için önce çekilmenin altında yatan nedenin belirlenmesi gerekir.
Periodontitis: çekilmenin arkasındaki hastalık
Periodontitiste doku yıkımının en somut sonucu periodontal ceplerin oluşmasıdır. Normalde 1-3 mm derinliğinde olan diş eti oluğu, destek dokular eridikçe patolojik bir boşluğa dönüşerek derinleşir. Bu derin cepler, fırça ve diş ipinin ulaşamadığı korunaklı alanlar oluşturur; cep derinleştikçe bakteri birikimi artar, bakteri arttıkça kemik yıkımı ilerler.
Bu kısır döngü kırılmadan çekilmenin durdurulması mümkün olmaz. Bu nedenle diş eti çekilmesi tedavisinin ilk hedefi, hastalığın kendisini kontrol altına almaktır: diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirme ile iltihabın kaynağı ortadan kaldırılır, iyileşme yanıtı düzenli aralıklarla takip edilir.
Belirtiler: nelere dikkat etmelisiniz?
Diş eti çekilmesi genellikle ağrı yapmadan ilerlediği için belirtileri gözden kaçabilir. Aşağıdaki bulgulardan bir veya birkaçını fark ettiğinizde zaman kaybetmeden değerlendirme yaptırmanız önerilir; erken tanı, doku kaybı ilerlemeden müdahale şansı sağlar.
- Dişlerin eskisinden daha uzun görünmesi
- Soğuk-sıcak karşısında artan kök hassasiyeti
- Diş eti kenarında incelme, kızarıklık veya kanama
- Dişler arasında yeni boşlukların oluşması
- İleri dönemde dişlerde sallanma veya yer değiştirme
Yumuşak doku greftleri: kaybedilen diş etini yerine koymak
Çekilmenin ilerlediği ve kök yüzeylerinin açıkta kaldığı durumlarda, kaybedilen dokuyu yeniden oluşturmak için yumuşak doku greftlemesi (diş eti nakli) uygulanabilir. Bu prosedürlerde amaç, çekilme bölgesine sağlıklı bir doku parçası taşıyarak kök yüzeyini örtmek ve diş etini güçlendirmektir.
En sık kullanılan yöntem, damağın iç kısmından alınan ince bir bağ dokusu parçasının çekilme bölgesine taşındığı bağ dokusu greftidir. Koruyucu (keratinize) diş eti miktarını artırmak için serbest diş eti grefti, damaktan doku alınmasını gerektirmeyen durumlarda ise doku bankasından temin edilen işlenmiş donör dokular (allogreft) tercih edilebilir. Hangi tekniğin uygun olduğuna, çekilmenin tipi ve doku kalitesi değerlendirilerek karar verilir.
Kemik kaybı varsa: rejeneratif seçenekler
Periodontitis nedeniyle kemik kaybının geliştiği vakalarda, uygun koşullar sağlandığında kaybedilen destek dokuların yeniden kazanılmasına yönelik rejeneratif yöntemler gündeme gelebilir. Kemik greftlemesinde, kemiğin eridiği bölgeye yeni kemik oluşumunu destekleyen greft materyalleri yerleştirilir; yönlendirilmiş doku rejenerasyonunda ise greftin üzeri özel bir bariyer membranla örtülerek kemik hücrelerine yeniden yapılanma için zaman ve alan tanınır.
Bu ileri teknikler her vaka için uygun değildir; özellikle dikey, krater şeklindeki kemik defektlerinde daha öngörülebilir sonuçlar verir. Uygunluk, röntgen bulguları ve klinik muayene birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Tedavi adım adım
Değerlendirme ve neden analizi
Cep derinlikleri ölçülür, röntgenle kemik seviyesi incelenir; çekilmenin hastalıktan mı mekanik etkenlerden mi kaynaklandığı belirlenir.
Hastalığın kontrolü
Diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirme ile iltihap kontrol altına alınır; fırçalama alışkanlıkları düzenlenir.
Greft planlaması
Doku kaybının tipine göre bağ dokusu grefti, serbest diş eti grefti veya donör doku seçenekleri değerlendirilir.
Cerrahi uygulama
İşlem lokal anestezi altında, konfor gözetilerek gerçekleştirilir; greft çekilme bölgesine hassas dikişlerle sabitlenir.
İyileşme ve takip
İyileşme düzenli kontrollerle izlenir; tekrarı önlemek için kişiye özel bakım programı oluşturulur.
